حقوق جزای اختصاصی

شاخه‌ای از حقوق کیفری است که به‌جای قواعد کلی، می‌آید سراغ جرایم مشخص: هر جرم چیست، عناصرش کدام‌اند، و مجازاتش چیست. اگر بخواهم امتحانی و منظم بگویم 👇

تعریف کوتاه
حقوق جزای اختصاصی = بررسی جرایم معین و مجازات‌های قانونی آن‌ها
(در مقابلِ حقوق جزای عمومی که درباره اصول کلی جرم و مجازات است)
ساختار حقوق جزای اختصاصی
معمولاً به ۳ بخش اصلی تقسیم می‌شود:

۱) جرایم علیه اشخاص
جرایمی که به جان، جسم، حیثیت یا آزادی افراد لطمه می‌زند:
مهم‌ترین مصادیق:
قتل (عمد، شبه‌عمد، خطای محض)
ضرب و جرح
سقط جنین
توهین
افترا
تهدید
آدم‌ربایی
تمرکز: عنصر مادی، روانی، نوع نتیجه (جرم مقید یا مطلق)

۲) جرایم علیه اموال و مالکیت
جرایمی که به دارایی و حقوق مالی افراد لطمه می‌زند:
مهم‌ترین مصادیق:
سرقت
کلاهبرداری
خیانت در امانت
جعل و استفاده از سند مجعول
انتقال مال غیر
تصرف عدوانی کیفری
تخریب اموال
نکته امتحانی: تفاوت‌های ریز بین سرقت، کلاهبرداری و خیانت در امانت

۳) جرایم علیه امنیت و نظم عمومی
جرایمی که نظم جامعه یا حاکمیت را هدف می‌گیرد:
مهم‌ترین مصادیق:
محاربه
افساد فی‌الارض
اجتماع و تبانی
تبلیغ علیه نظام
جاسوسی
جرایم علیه عفت عمومی
قاچاق کالا و ارز
عناصر جرم در جزای اختصاصی
برای هر جرم باید سه عنصر بررسی شود:
عنصر قانونی
→ وجود نص قانونی (اصل قانونی بودن جرم و مجازات)
عنصر مادی
→ رفتار فیزیکی + نتیجه + رابطه سببیت
عنصر روانی
→ عمد، قصد، سوءنیت عام و خاص
منابع اصلی در ایران
قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
قانون تعزیرات ۱۳۷۵
قوانین خاص (چک، جرایم رایانه‌ای، قاچاق، مواد مخدر…)
تفاوت جزای عمومی و اختصاصی (خیلی امتحانی)
جزای عمومی
جزای اختصاصی
قواعد کلی
جرایم خاص
قابل تعمیم
جرم‌محور
شرایط مسئولیت
عناصر هر جرم